αγοράζοντας αναλογική μηχανή 35mm

Πρόλογος

Το καλοκαίρι του 2013, στο πλαίσιο της συνεργασίας μου με το περιοδικό Φωτογράφος, έγραψα ένα οδηγό αγοράς για αναλογικό εξοπλισμό, με άξονα την εγχώρια αλλά και τη διαδικτυακή αγορά. Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε, σε συμπτυγμένη μορφή, στο 4ο μονοθεματικό τεύχος του περιοδικού (“Ασπρόμαυρη Φωτογραφία”) τον Σεπτέμβριο του 2013. Αποφάσισα να το εμπλουτίσω και να το δημοσιεύσω και στο blog, χωρισμένο σε ενότητες.

note to english readers: this is a discussion on currently available analog equipment, bargains, good buys, what to look for, where to look for it in Greece and abroad. It was published in Fotografos (“Photographer”) Magazine in September 2013. There is an abundance of such articles written in english, so I will not be translating it.

 

Εισαγωγή

Leica M4 & Minolta XD-7
Leica M4 & Minolta XD-7

Η επέλαση της ψηφιακής τεχνολογίας στη φωτογραφία ήταν αναμενόμενη, και καλοδεχούμενη από επαγγελματίες και ερασιτέχνες. Την τελευταία δεκαετία οι ψηφιακοί αισθητήρες έχουν εκτοπίσει πλήρως τον αναλογικό προκάτοχό τους, το φιλμ. Οι κύριοι λόγοι είναι, φυσικά, η αμεσότητα και το θεωρητικά μηδενικό κόστος χρήσης του ψηφιακού μέσου. Ζούμε σε ένα ολοένα και περισσότερο ψηφιακό και «δικτυωμένο» κόσμο, και άρα η ευκολία με την οποία μια φωτογραφία φτάνει στον υπολογιστή μας (και από εκεί διαμοιράζεται στο διαδίκτυο) είναι άκρως σημαντική. Το φιλμ, ως αναλογικό μέσο, δεν εμπεριέχει τη συγκεκριμένη ευκολία, και ήταν λογικό να υπερκεραστεί από το ψηφιακό αδελφάκι του, και να θεωρείται πλέον ξεπερασμένο.

Αυτό το γεγονός όμως έχει και θετική πλευρά: όλος ο επαγγελματικός κλάδος μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα αντικατέστησε τον αναλογικό εξοπλισμό του με ψηφιακό, και ακολούθησαν οι ερασιτέχνες. Τα φωτογραφικά στούντιο αντικατέστησαν μηχανές μεσαίου και μεγάλου φορμά με μια καλή dSLR, οι φωτορεπόρτερ αφήσανε στην άκρη τις ποιοτικές αναλογικές SLR τους, ο απλός κόσμος παράχωσε σε ένα συρτάρι την compact μηχανή που τόσα χρόνια έπαιρνε μαζί στις διακοπές του για χάρη μιας αντίστοιχης ψηφιακής compact. Ξαφνικά η αγορά πλημμύρισε με κάθε είδους αναλογικές φωτογραφικές μηχανές, που μπορούσε κάποιος να αποκτήσει πολύ φθηνά.

Οι μηχανές αυτές δεν έχουν σταματήσει να δουλεύουν, ούτε η χαμηλή τους τιμή σημαίνει ότι βγάζουν χειρότερες φωτογραφίες από τις καινούριες ψηφιακές. Σημαίνει απλά ότι εγκαταλείφθηκαν για χάρη της ψηφιακής τεχνολογίας. Δεν ενδιαφερόμαστε, όμως, να κάνουμε ένα debate μεταξύ αναλογικού και ψηφιακού μέσου. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να σταθούμε δίπλα στο νέο φωτογράφο που αποφασίζει να ασχοληθεί με το φιλμ, και να δούμε τι αναλογικός εξοπλισμός υπάρχει διαθέσιμος, εν έτει 2013.

 

Μικρό φορμά (35mm)

contact sheet από 35mm φιλμ
35mm φιλμ

Ως μικρό φορμά ονομάζουμε το γνωστό μας καρούλι 35mm, αυτό με τις (συνήθως) 36 πόζες. Επισήμως λέγεται «φορμά 135», ενώ το επίθετο «μικρό» προέρχεται από τη σύγκριση με άλλα, μεγαλύτερα σε μέγεθος, φορμά, που υπήρχαν πολλά χρόνια πριν κυκλοφορήσει. Το μέγεθος ενός καρέ μικρού φορμά είναι 36mm x 24mm, ακριβώς το ίδιο με έναν Full Frame ψηφιακό αισθητήρα. Το «135άρι» (ή «35άρι») είναι τα πιο διαδεδομένο φιλμ, έχοντας κυριαρχήσει στην αγορά από την δεκαετία του 1960 και έπειτα. Έχει το ιδανικό μέγεθος για αρκούντως ποιοτικές εκτυπώσεις, οι μηχανές που το χρησιμοποιούν είναι μικρές και εύκολες στη χρήση,  προσφέρει αρκετές πόζες ανά φιλμ σε σχέση με τα άλλα φορμά και εμφανίζεται σε όλα τα φωτογραφικά εργαστήρια πολύ γρήγορα.

Όταν έγινε η μαζική καταναλωτική μετάβαση από το αναλογικό στο ψηφιακό, χιλιάδες μηχανές μικρού φορμά βρέθηκαν στο ράφι, και μπορούν να αποκτηθούν, κυριολεκτικά, για μια χούφτα ευρώ. Οι μηχανές αυτές συνήθως χωρίζονται χονδρικά σε τρεις κατηγορίες: compact, SLR και τηλεμετρικές. Ακολούθως, θα παρουσιάσουμε μερικές ενδιαφέρουσες περιπτώσεις για κάθε κατηγορία.

 

Compact

Οι αναλογικές compact μηχανές μπορεί να ακούγονται «βαρετές» διότι δεν αλλάζουν φακούς και συνήθως δεν επιτρέπουν στο χρήστη να κάνει πολλές ρυθμίσεις, αλλά έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα: χωράνε σε μια τσέπη και (εν αντιθέσει με τις ψηφιακές compact) δίνουν το ίδιο μέγεθος καρέ (36x24mm, ή Full Frame) με τις μεγαλύτερες μηχανές. Επίσης, ακριβώς λόγω της υπερπροσφοράς τους, υπάρχουν περιπτώσεις compact που μπορει κάποιος να αποκτήσει με 20-30€, ενώ συνήθως δεν τις έχουν κακομεταχειριστεί οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες τους.

Όταν ψάχνουμε για compact, τα κύρια κριτήριά μας είναι ο φακός, που προτιμούμε να είναι σταθερός, ευρυγώνιος και φωτεινός, και η δυνατότητα για manual ρυθμίσεις, ή έστω προτεραιότητα διαφράγματος. Σε γενικές γραμμές οι compact μηχανές δεν είχαν πολύ ευρυγώνιους φακούς (συνήθως μεταξύ 35 & 40mm), και είναι λίγες οι περιπτώσεις compact με 28mm φακό. Επίσης, αν η μηχανή έχει αυτόματη εστίαση, θα ήταν καλό να έχει και κάποιο τρόπο για χειροκίνητη εστίαση, τουλάχιστον για να μπορούμε να επιλέξουμε υπερεστιακή απόσταση.

Olympus XA

Ο βασιλιάς στην κατηγορία των compact παραμένει η Olympus, που έβγαζε πάντα πολύ καλές μηχανές με πολύ καλούς φακούς και σε προσιτές τιμές. Η σειρά που μας ενδιαφέρει είναι οι Olympus XA, με την πρώτη ΧΑ να είναι ουσιαστικά μια τηλεμετρική compact, με 35mm/f2.8 φακό και προτεραιότητα διαφράγματος. Οι υπόλοιπες είναι η Olympus ΧΑ2 που είναι zone-focus, με 35mm/f3.5 φακό και δουλεύει μόνο σε Program mode, και η ΧΑ4, ακριβώς ίδια με την ΧΑ2 αλλά με 28mm φακό. Μια Olympus XA μπορεί να βρεθεί με 50-70ευρώ, ενώ η ΧΑ2 βρίσκεται ως και με 20€. Η ΧΑ4, δυστυχώς, είναι πολύ πιο σπάνια και μπορεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ. Η επόμενη γενιά των compact της Olympusείναι οι Olympus mju. Σε εκείνη τη σειρά η Olympu sέβγαλε πάρα πολλά μοντέλα, αλλά εμάς με ενδιαφέρει μόνο το μοντέλο mju II, που έχει τον σταθερό 35mm/f2.8 φακό, ενώ έχει και (σε σχέση με τις παλιότερες ΧΑ) αυτόματη εστίαση. Η Olympus mju II μπορεί εύκολα να βρεθεί με 20-30€.

Οι υπόλοιπες εταιρείες εκείνη την εποχή δεν είχανε τόσο ενδιαφέρουσες προτάσεις (όσον αφορά συνδυασμό τιμής και ποιότητας φακού), αλλά υπήρξαν πολλές κυκλοφορίες premium compact μηχανών που απευθύνονταν ουσιαστικά σε επαγγελματίες, με εξαιρετικούς φακούς από 28 μέχρι 35mm και πολλές διαθέσιμες ρυθμίσεις. Με μια γρήγορη απαρίθμηση, Nikon 28Ti, Nikon 35Ti, Ricoh GR1, Konica Hexar AF, Contax T3, Yashica T3, Yashica T4. Αυτές οι μηχανές συνήθως φτάνουν στα 200, 300 και 400€, αλλά έχουν πολύ καλύτερους φακούς, καλύτερη εργονομία και αντίστοιχη ποιότητα κατασκευής.



εικόνες τραβηγμένες με τις Olympus XA (κάτω σειρά) και Olympus XA2 (πάνω σειρά)

 

SLR (Single Lens Reflex – μονοοπτικές)

Pentax MX
Pentax MX

Οι γνωστές μας SLR είναι πολύ πιο εύκολη υπόθεση: η δεκαετία του 1970 ηταν η χρυση εποχή τους, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980 όταν και εμφανίστηκε η αυτόματη εστίαση. Από εκεί και έπειτα οι μηχανές πλαστικοποιήθηκαν, αυτοματοποιήθηκαν και έχασαν την αύρα τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι σύγχρονες αναλογικές μηχανές είναι κακές αλλά, δεδομένου ότι μοιάζουν πάρα πολύ με τους ψηφιακούς απογόνους τους, δεν δίνουν την ίδια αίσθηση στο χρήστη όπως οι παλιές «κλασσικές» SLR.

Οι κλασσικές SLR έχουν χειροκίνητη εστίαση, εξωτερικά dials με τις απαραίτητες ρυθμίσεις (και τίποτα περιττό), ωραία σχεδίαση και δέχονται τις παλιές σειρές φακών κάθε εταιρείας (με εξαίρεση τη Nikon). Αυτό συμβαίνει διότι όταν εμφανίστηκε η αυτόματη εστίαση, όλες (εκτός Nikon) οι εταιρείες αναγκάστηκαν να αλλάξουν μοντούρα για να δουλέψει σωστά το σύστημα αυτόματης εστίασης. Έτσι, οι παλιές τους μοντούρες έμειναν «ορφανές», κάτι που είναι πολύ καλό για τον επίδοξο αγοραστή, αφού μπορεί να βρει πολλούς και καλούς φακούς σε εξαιρετικές τιμές.

Τα μοντέλα που ξεχωρίζουν, κυκλοφορούν ευρέως και κυμαίνονται από 100 μέχρι 250 ευρώ, είναι τα εξής:

  • Nikon FM / FM2 / FE / FE2 / FG
  • Canon A-1 / AE-1
  • Pentax K1000 / KX / ME Super / MX
  • Olympus OM-1 / OM-2 / ΟΜ-2n
  • Minolta XD-5 / XD-7 / X-300 / X-500 / X-700 / XG-1

Υπάρχουν δεκάδες ακόμα εταιρείες που έβγαζαν πολύ καλές SLR εκείνη την εποχή (Yashica, Ricoh, Rollei, Voigtlander, Fujica, Contax, και άλλες), οπότε πάντα χρειάζεται μια παραπάνω έρευνα αγοράς. Ευτυχώς οι περισσότερες υπάρχουν σε διάφορες σελίδες στο διαδίκτυο, και το Google είναι φίλος μας. Μια καλή SLR της εποχής εκείνης αποτιμάται από 50 μέχρι 250 ευρώ, παρέα με τον συνηθισμένο (και εξαίρετο) 50mm φακό της.

Olympus OM-2

Στην πιο χαμηλή τιμή, πέρα από τα προαναφερθέντα μοντέλα, αξίζουν “δευτεροκλασάτα” ονόματα όπως η Ricoh KR-10 Super (με Pentax K-mount, άρα δέχεται όλους τους παλιούς K-mount φακούς), οι σειρές Yashica FR και Yashica FX (με εξαιρετικούς Contax/Yashica φακούς που δυστυχώς είναι δυσεύρετοι και ακριβοί) και η Fujica ST605n (που παίρνει βιδωτούς M42 φακούς). Η ανώτατη τιμή συνήθως απευθύνεται στις Nikon, που λόγω της μη-αλλαγής μοντούρας κρατάνε ψηλά την τιμή τους.

Αντίστοιχα, είναι πολύ εύκολο να βρεθούν φακοί σε πολύ χαμηλές τιμές, από 20-50 ευρώ για τους κλασσικούς και αξιόπιστους 28mm/2.8, 35mm/2.8, 50mm/1.8, 135mm/f2.8, μέχρι 150-200 ευρώ για τις πιο ποιοτικές και φωτεινές εκδόσεις τους (28mm/f2, 35mm/f2, 50mm/f1.4 ή f1.2, 85mm/f1.8). Δεν είναι τυχαίο ότι αναφερόμαστε μόνο σε φακούς σταθερού εστιακού μήκους. Την εποχή εκείνη μόλις είχαν πρωτοεμφανιστεί οι ζουμ φακοί και συνήθως ήταν πιο σκοτεινοί, είχαν με περίεργα εστιακά μήκη (το σύνηθες ήταν το 35-70mm/f4) και υστερούσαν σε ποιότητα των σταθερών φακών (όπως συμβαίνει και στη σύγχρονη εποχή, δηλαδή). Εξάλλου, το μέγεθος των μηχανών ευνοούσε τη χρήση μικρών σταθερών φακών. Κατ’επέκταση, αποφύγετε τους ζουμ φακούς.

Η πληθώρα του διαθέσιμου εξοπλισμού στην κατηγορία των κλασσικών SLR είναι τέτοια, που το μόνο που χρειάζεται κάποιος πριν κάνει την αγορά του είναι να τσεκάρει πόσο εύκολα μπορεί να βρει τους επιθυμητούς φακούς. Ένα κλασσικό κιτ περιλαμβάνει την SLR με τον πανταχού παρόντα 50άρη φακό, και μετά ένα 28ή 35mm και πιθανώς κάτι σε 135mm/2.8, που ήταν πάντα πιο διαθέσιμο και φτηνό εστιακό μήκος από το 85mm. Έτσι με τρεις φακούς καλύπτονται όλες οι περιπτώσεις, από τοπίο μέχρι πορτραίτο, ενώ ο φωτεινός 50άρης βοηθάει σε καταστάσεις χωρίς φως. Το όλο κιτ μπορεί, με λίγη υπομονή και καλή έρευνα αγοράς, να κοστίσει λιγότερο από 250 ευρώ.

On a personal note, η εταιρεία που έχει κερδίσει την προτίμησή μου στις SLR των ’70s είναι η Minolta. Είμαι κάτοχος των Minolta XD-7 και X-500, και τις θεωρώ κορυφαίες μηχανές όσον αφορά τη σχέση τιμής/απόδοσης (στη σύγχρονη εποχή) . Πέρα από ότι βρίσκονται σχετικά εύκολα στο ebay αλλά και σε second-hand sites, το σημαντικό τους στοιχείο είναι η διαθεσιμότητα των φακών (της Minolta αλλά και άλλων εταιρειών) σε MD-mount. Το κιτ που περιγράφεται στην προηγούμενη παράγραφο δεν είναι τυχαίο, αφού πρόκειται για το κιτ που έχτισα πριν λίγα χρόνια: Tokina RMC MD 24mm/2.8, Minolta MD 28mm/2.8, Chinon MD 35mm/2.8, Minolta MD 50mm/f1.4, Minolta MD 135mm/f2.8, συνολικό τελικό κόστος λιγότερο από 250 ευρώ (συμπεριλαμβάνοντας και την XD-7).



εικόνες τραβηγμένες με τις Minolta X-500 & Minolta XD-7
φακός ανά εικόνα:
(1) Minolta 28mm/2.8 // (2) Minolta 135mm/f2.8 // (3) Minolta 50mm/f1.4
(4) Minolta 28mm/2.8 // (5) Chinon MD 35mm/f2.8 // (6) Minolta 28mm/f2.8

 

Τηλεμετρικές (Rangefinder)

Leica by Lise Sarfati
Leica by Lise Sarfati

Όταν ακούγεται η έννοια «τηλεμετρική μηχανή», το μυαλό όλων πάει στη Leica, στη δεκαετία του 1940 και 1950, στους διάσημους φωτογράφους που τις καθιέρωσαν και, τέλος, στην φαινομενικά υψηλή τιμή που κρατάνε ακόμα και σήμερα. Ένα ενδιαφέρον ιστορικό στοιχείο, είναι ότι η πρώτη κάμερα της Nikon ήταν τηλεμετρική και ότι η Nikon κυκλοφορούσε μόνο τηλεμετρικές μηχανές (και μάλιστα πολύ αξιόλογες) από το 1948 μέχρι το 1959. Τηλεμετρικές έβγαζε και η Canon εκείνη την εποχή, ενώ σχεδόν όλες οι φωτογραφικές εταιρείες έκαναν αντίστοιχες προσπάθειες τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, πριν «ωριμάσει» η τεχνολογία των SLR. Κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 διεξαγόταν μια άτυπη μάχη μεταξύ SLR και τηλεμετρικών, με τις πρώτες εν τέλει να κατακτούν την αγορά.

Η κύρια διαφορά μιας τηλεμετρικής μηχανής σε σχέση με μια SLR είναι, φυσικά, η έλλειψη του καθρέπτη. Ο φωτογράφος βλέπει την εικόνα του μέσα από το εξωτερικό οπτικό σκόπευτρο και χρησιμοποιεί το – ενσωματωμένο στο οπτικό σκόπευτρο – τηλέμετρο (rangefinder) για να εστιάσει. Έτσι, εν αντιθέσει με τις SLR, δεν βλέπει ακριβώς την εικόνα που θα αποτυπωθεί στο φιλμ, κάτι που έχει θετικές και αρνητικές επιπτώσεις. Στα αρνητικά, όταν το θέμα του είναι πολύ κοντά, υπάρχει σφάλμα παράλλαξης, ενώ επίσης οι φακοί των τηλεμετρικών δεν εστιάζουν τόσο κοντά όσο οι φακοί των SLR. Στα θετικά, λόγω έλλειψης θαμπόγυαλου και ύπαρξης μεγαλύτερου σκόπευτρου, ο φωτογράφος δεν μπερδεύεται από το «θόλωμα» των ανεστίαστων περιοχών, ενώ επίσης βλέπει έξω από το κάδρο του και άρα μπορεί να προβλέψει τι κινούμενα στοιχεία θα βρίσκονται στο κάδρο του σε λίγη ώρα.

Η έλλειψη καθρέπτη είναι και ένα τεράστιο πλεονέκτημα όσον αφορά την ποιότητα εικόνας, τη χρήση πολύ αργών ταχυτήτων και το θόρυβο της μηχανής. Δεδομένου ότι απουσιάζει ο κραδασμός από την κίνηση του καθρέπτη, οι ταχύτητες κατά τις οποίες μπορεί ένας φωτογράφος να κρατήσει σταθερό το χέρι του είναι πολύ πιο χαμηλές σε σχέση με τις SLR. Όταν με μια SLR λέμε ότι η «safe» ταχύτητα κλείστρου είναι 1/60sec, με μια τηλεμετρική δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με ταχύτητες ως και 3 φορές πιο αργές, δηλαδή 1/30, 1/15, 1/8sec. Ταυτόχρονα, η απουσία ήχου από την κίνηση του καθρέπτη καθιστά τον φωτογράφο πολύ πιο αθόρυβο – κάποτε στα θέατρα, στις πρόβες τζενεράλε, υπήρχε ο κανόνας ότι «απαγορεύονται όλες οι μηχανές εκτός των τηλεμετρικών». Τέλος, και πιο σημαντικό από όλα, η απουσία του mirrorbox, επιτρέπει την πολύ καλύτερη σχεδίαση φακών. Στις SLR όλοι οι ευρυγώνιοι φακοί έχουν σχεδίαση retrofocus διότι δεν μπορούν να πλησιάσουν τόσο κοντά στο φιλμ/αισθητήρα ώστε να δώσουν το πραγματικό εστιακό μήκος – έτσι χρησιμοποιούνται διάφορα τρικ της οπτικής επιστήμης ώστε να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στις τηλεμετρικές, όμως, δεν υπάρχει καθρέπτης στη μέση, οπότε ο φακός μπορεί να πλησιάσει όσο θέλει το επίπεδο του φιλμ, κάτι που επιτρέπει για πολύ πιο απλές, και άρα καλύτερες, σχεδιάσεις φακών. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι οι ευρυγώνιοι τηλεμετρικοί φακοί έχουν μηδενικές παραμορφώσεις σε σχέση με τους αντίστοιχους SLR ευρυγώνιους, ενώ όλοι οι τηλεμετρικοί φακοί είναι πολύ πιο μικροί σε μέγεθος από τους SLR, και συνήθως είναι πολύ πιο φωτεινοί (το 35mm/f1.4 και το 50mm/f1.1 είναι κάτι συνηθισμένο και σχετικά φτηνό). Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι για τους ίδιους λόγους οι τηλεμετρικές μηχανές είναι αρκετά πιο ελαφριές και ογκώδεις από τις SLR.

Stanley Kubrick & Leica
o Stanley Kubrick ξεκίνησε την καριέρα του ως φωτογράφος, και χρησιμοποιούσε μια Leica.

Οι καλές περιπτώσεις στις τηλεμετρικές είναι αρκετά πιο ακριβές από τις SLR, λόγω πιο πολύπλοκης κατασκευής, μικρότερης παραγωγής και μεγαλύτερης ζήτησης, αλλά ο επίδοξος αγοραστής δεν πρέπει να ξεχνάει ότι μια Leica, μια Zeiss Ikon, μια Voigtlanger Bessa, μια Contax δεν θα χάσει ποτέ την αξία της, και αν μια από αυτές τις μηχανές βγει στο σφυρί, πάντα θα βρεθεί κάποιος που θα τη θέλει. Η πιο νέα προσφορά στον χώρο έρχεται από τη Voigtlander, που την τελευταία δεκαετία σχεδίασε και κυκλοφόρησε μια νέα τηλεμετρική σειρά, τις Bessa R, με το πιο πρόσφατο μοντέλο να είναι το R4A/R4M (δυο διαφορετικές εκδόσεις, μια μόνο Manual και μία που έχει και Aperture Priority mode). Πρόκειται για εξαιρετικές μηχανές που μπορεί κάποιος να αποκτήσει με 300-700 ευρώ (ανάλογα το μοντέλο), και οι οποίες έχουν μοντούρα Leica-M και άρα παίρνουν όλους τους M-mount φακούς της Leica, της Zeiss και της ίδιας της Voigtlander. Αντίστοιχα, σε Leica αξίζει κάποιος να κοιτάξει την Leica M6 TTL, που θεωρείται το κορυφαίο μοντέλο της Leica με ενσωματωμένο φωτόμετρο, και τιμάται 900-1200 ευρώ. Επίσης εξαιρετικά μοντέλα, χωρίς φωτομέτρο, είναι οι Μ2, Μ3, Μ4, Μ4-P, M4-2, με τιμές που παίζουν από 400 μέχρι 800 ευρώ. Στα ίδια χνάρια ακολουθεί και η Zeiss Ikon, μια μηχανή που πολλοί λένε ότι είναι «μια βελτιστοποιημένη Leica», με εξαιρετική ποιότητα κατασκευής, φωτόμετρο, δυνατότητα Aperture Priority (που δεν έχει καμία Leica πέραν της αρκετά πιο καινούριας και ακριβής M7) και τιμές αντίστοιχες της Leica M6. Όποιος βρει την Konica Hexar RF θα είναι πολύ χαρούμενος, αφού αυτό το μικρό διαμαντάκι έχει μοντούρα Leica-M μοιάζει πάρα πολύ με τις Zeiss Ikon και Leica M7 αλλά κυκλοφορεί σε πολύ πιο χαμηλές τιμές. Τέλος, υπάρχουν και οι Contax G1/G2, ψευδο-τηλεμετρικές μηχανές με αυτόματη εστίαση και φακούς Carl Zeiss (με μοντούρα Contax G).

Carl Zeiss M-mount lenses
Carl Zeiss M-mount lenses

Στους φακούς, τα πράγματα είναι ακόμα πιο απλά. Πέρα από την Contax που έφτιαξε καινούριο lens mount, όλες οι υπόλοιπες εταιρείες μοιράζονται το Μ-mount της Leica, ή το παλιότερο LTM-mount, το οποίο όμως με ένα πολύ φθηνό αντάπτορα μεταμορφώνεται σε M-mount.

Σε M-mount, υπάρχουν οι κορυφαίοι και αρκετά ακριβοί Leica, οι κορυφαίοι και σχετικά πιο φτηνοί Carl Zeiss και οι κορυφαίοι και αρκετά πιο φτηνοί Voigtlander. Με 400-600 ευρώ μπορεί κάποιος να αγοράσει έναν εκ των Voigtlander 28mm/f2, 35mm/f1.4, 40mm/f1.4 και να είναι απόλυτα ευχαριστημένος από το αποτέλεσμα. Αν μπορεί να ξοδέψει λίγα παραπάνω, με 800-1000 ευρώ παίρνει Carl Zeiss 28mm/2.8, 35mm/f2, 50mm/f1.5, ενώ αν τα λεφτά δεν είναι ιδιαίτερο πρόβλημα, μπορεί να πάει σε Leica, όπου κάθε φακός (ιδιαίτερα οι καινούριοι) ξεπερνάει τα 1500-2000 ευρώ.

Τέλος, αν κάποιος έχει όρεξη να τζογάρει, υπάρχουν οι ρώσικοι LTM φακοί που ενώ προορίζονταν για τις ρώσικες τηλεμετρικές (Zorki, FED),  μπορούν με ένα LTM-to-M mount adapter να λειτουργήσουν εξίσου καλά σε όλες τις υπόλοιπες τηλεμετρικές μηχανές. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στους Jupiter-8 50mm/f2, Jupiter-3 50mm/f1.5, Jupiter-12 35mm/f2.8, που είναι όλοι βασισμένοι σε μεταπολεμικά σχέδια Carl Zeiss. Αυτοί οι φακοί κυκλοφορούν σε πολύ χαμηλές τιμές (από 20 μέχρι  100 ευρώ) αλλά το ελαστικό quality control της Σοβιετικής Ένωσης σημαίνει ότι η αγορά τέτοιων φακών είναι λίγο …ρώσικη ρουλέτα. Παρ’όλα αυτά θεωρούνται πολύ αξιόλογοι φακοί, και αξίζει το κυνήγι (και πιθανώς ένα καλό σέρβις) για μια καλή κόπια, αν κάποιος δεν έχει τα χρήματα για τις αντίστοιχες προτάσεις από Voigtlander, Carl Zeiss και Leica.

Yashica Electro 35 GSN

Πέρα όμως από τις τηλεμετρικές με εναλλάξιμους φακούς, υπάρχει και μια ολόκληρη γενιά τηλεμετρικών μηχανών με σταθερούς φακούς, που εμφανίστηκε κατά τη δεκαετία του ’70, σε μια μάχη πολλών εταιρειών για την ευρύ καταναλωτικό κοινό που απλά ήθελε μια μικρή, εύκολη και φτηνή κάμερα. Αυτές οι κάμερες είχαν σταθερό φακό, με εστιακό μήκος 35-45mm και αρκετά ανοιχτό διάφραγμα (f1.7-f2.8), και ήταν ημι-αυτόματες, είτε με προτεραιότητα διαφράγματος είτε με προτεραιότητα ταχύτητας.

Καλές περιπτώσεις είναι οι Konica Auto S2, Yashica Electro 35 GSN (προτεραιότητα διαφράγματος) και οι Minolta 7sII, Olympus 35RC, Olympus SP35, Canon QL 17 G-III, Ricoh 500G (προτεραιότητα κλείστρου αλλά και δυνατότητα manual), ενώ πιο παλιά βρίσκουμε περιπτώσεις όπως η Minolta Minoltina AL-S, μόνο manual και με υπέροχο 45mm/f1.8 φακό. Όλες αυτές οι μηχανές της εποχής εκείνης χρειάζονται μια μίνι μετατροπή στη μπαταρία για να δουλέψουν, και συνήθως μπορεί να τις βρει κάποιος με 50-100 ευρώ. Δε μπορούν να συγκριθούν με τις «κανονικές» τηλεμετρικές αλλά είναι μια καλή εισαγωγή στον κόσμο των τηλεμετρικών μηχανών, σχετικά μικρές, πλήρως αθόρυβες και με πολύ καλούς φωτεινούς φακούς.

 



εικόνες τραβηγμένες με τη Leica M4 και τον Voigtlander 28mm/f2

 

Από πού αγοράζω;

Για τον εν Ελλάδι κάτοικο, υπάρχουν δύο μονοπάτια για αγορά αναλογικής μηχανής. Είτε επισκέπτεται τα ειδικευμένα μαγαζιά, που βρίσκονται κυρίως στο κέντρο της Αθήνας, είτε κοιτάει προς εξωτερικό μέσω διαδικτύου. Τα ελληνικά μαγαζιά έχουν αρκετά μοντέλα 35mm SLR, εστιάζοντας κυρίως στους «big five» (Nikon, Canon, Olympus, Minolta, Pentax), ενώ έχουν και κάποια ποικιλία σε τηλεμετρικές μηχανές (είτε με εναλλάξιμους φακούς είτε με σταθερό φακό). Οι τιμές τους αντικατοπτρίζουν τη σχετική εγχώρια σπανιότητα (και, δυστυχώς, την τάση του Έλληνα να είναι αποκομμένος από την πραγματικότητα – αυτό αφορά κυρίως τα private listings μέσω καταστημάτων και όχι τα ίδια τα καταστήματα), αλλά και το γεγονός ότι όλοι έχουν ελέγξει τις μηχανές που πουλάνε και τις δίνουν με εγγύηση καλής λειτουργίας. Υπό αυτό το πρίσμα, είναι πιθανώς καλύτερο για τον αγοραστή να πληρώσει κατιτίς παραπάνω και να ξέρει ότι η μηχανή που αγόρασε έχει περάσει σέρβις και καλύπτεται από εγγύηση, παρά να μπλέξει με την αβεβαιότητα του ebay και των λοιπών διαδικτυακών χώρων. Την ίδια δουλειά επίσης κάνουν διάφορα μαγαζιά με online shop– παράδειγμα ο ffordes, που βρίσκεται στο Ηνωμένο Βασίλειο και έχει τεράστια ποικιλία φωτογραφικού εξοπλισμού, σε σχετικά καλές τιμές.

 

Καταστήματα με μεταχειρισμένο φωτογραφικό εξοπλισμό στην Αθήνα:

  • Πικόπουλος, Λέκκα 26, 3ος όροφος
  • Σκιαδόπουλος, Τζωρτζ 12, πλατεία Κάνιγγος
  • Γιαννάτος, Εμμ. Μπενάκη 10
  • Παπαδάκης, Εμμ. Μπενάκη 5
  • Σοφοκλής, Πανεπιστημίου 42, μέσα στη στοά
  • Τσακναρίδης, Πανεπιστημίου 44, μέσα στη στοά

Αγορά από διαδίκτυο;

Το ebay, άλλα αντίστοιχα auction sites και τα διάφορα αμερικάνικα φωτογραφικά φόρουμ έχουν πάρα πολλές ευκαιρίες. Ένας προσεκτικός περιηγητής μπορεί να βρει λαβράκια, που δεν θα έβρισκε ποτέ στα «επίσημα» μαγαζιά. Το ρίσκο του διαδικτύου μπορεί να περιοριστεί με κάποια πολύ απλά βήματα: αξιολογούμε το άτομο που πουλάει (βλέπουμε παλιότερες αγγελίες του, πως εκφράζεται, το διαδικτυακό παρελθόν του στο φόρουμ ή την αξιολόγηση στο ebay), διαβάζουμε προσεκτικά την αγγελία και ψάχνουμε για τα «in fully working order» και «tested», κάνουμε έρευνα στις παρελθοντικές αγγελίες αντίστοιχου εξοπλισμού για να δούμε σε τι τιμές περίπου κινούνται, χρησιμοποιούμε το Google για να βρούμε σελίδες με πληροφορίες για τον εξοπλισμό που μας ενδιαφέρει. Υπάρχουν χιλιάδες σελίδες στο διαδίκτυο για κάθε είδους μηχανή, και με ένα γρήγορο google search μπορούμε να βρούμε πληροφορίες, συγκρίσεις, υπέρ και κατά, πιθανά προβλήματα. Τέλος, εμπιστευόμαστε λίγο τη θεά Τύχη αλλά χωρίς να παρασυρόμαστε από το bidding war – το σωστό είναι να θέτουμε στον εαυτό μας την ανώτατη τιμή που είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε για ένα αντικείμενο, και να μην την ξεπερνάμε ποτέ. Η αγορά του διαδικτύου είναι μεγάλη και, αργά ή γρήγορα, θα καταφέρουμε να βρούμε αυτό που θέλουμε σε καλή κατάσταση και σε σωστή τιμή.

 

Μεσαίο Φορμά;

Η ενότητα για τον εξοπλισμό μεσαίου φορμά βρίσκεται εδώ.

33 comments

  • οι premium compact που ανεφερες,δεν φτανουν τα 200ευρώ.ξεκινανε απο τα 200ευρώ. βρες μου μια contax T3 με 200euro και θα σου αναψω λαμπαδα!

    • ωλράιτ ανέβασα τις τιμές. Ενδεικτικό ήταν το νούμερο, σε σχέση με τις πολύ χαμηλές τιμές των υπόλοιπων compact.

      • βρηκα την contax T3 500 ευρω τέλεια τωρα στο ebay φτανει τα 1000 !!! θα ηθελα και μια mju II την κουβαλάς με λιγοτερο αγχος μαζι σου , ξερεις καποιον που να πουλαει ?

  • Δεν μπορούν να λείψουν,από τις κόμπακτ,οι Rollei 35 (T,S,B) και οι Minox 35,πρωταθλητές στο μέγεθος.
    Πάντως,μιλώντας για το 135,πες και για το 18Χ24.
    Ίσως και μια αναφορά για τα μικρότερα μεγέθη,110 και Minox,έτσι για την αναλογία με το σήμερα.

    • Συμφωνώ για Rollei και Minox, απλά προσπάθησα να κρατήσω τη συζήτηση στις φθηνές και εύκολες (στο να τις βρεις) compact, με μια μικρή αναφορά στις premium compact. Δεν είχα σκοπό να κάνω καταγραφή όλων των διαθέσιμων μηχανών σε κάθε κατηγορία (διότι δεν θα έφτανε ολόκληρο το μπλογκ), μόνο να δώσω κάποιες προτάσεις.

      Όσον αφορά τα μικρότερα μεγέθη, είχα στο νου μου τις half-frame αλλά είπα να μην επεκταθώ, δεδομένου ότι ούτε εύκολα/φθηνά τις βρίσκεις (τις αξιοπρεπείς, Olympus Pen κλπ) ούτε αξίζει να κατευθύνεις “νέους στο άθλημα” προς τα εκεί.

  • Κατατοπιστικότατος. Συγχαρητήρια για το άρθρο.

  • Η τιμή για μια Contax T3 Black σε άριστη κατάσταση, υπολογίζεται γύρω στα EUR600. Η συγκεκριμένη film compact, για αυτούς που δεν γνωρίζουν, φοράει έναν απίστευτο Carl Zeiss Sonnar 35/2.8 φακο, είναι φτιαγμένη από τιτάνιο και ένα εξαιρετικο review μπορειται να δείτε εδώ:

    http://blog.mingthein.com/2013/02/14/contax-t3/

    Για να αποφύγετε το ρίσκο του ebay, η πιο αξιόπιστη πηγή μεταχειρισμένων film φωτογραφικών είναι ο Bellamy Hunt γνωστος και ως JapanCameraHunter. Εγω παντως βγηκα κερδισμενος.

    Επισκεπτειται το site του, πραγματικα αξιζει!

    Πολύ καλο άρθρο Θοδωρή

    • Αν την έχεις κληρονομήσει, τη χρησιμοποιείς για μερικά φιλμ. Μπορεί να έχει σκοτεινό σκόπευτρο, φασαριόζικο καθρέπτη και κλείστρο, ανεπαρκές φωτόμετρο, καμία “ευκολία”, μεγάλο όγκο και βάρος, αλλά παραμένει μια λειτουργική φωτογραφική μηχανή.

      Αργότερα, όταν μαζέψεις τα 50-100 ευρώ για να αγοράσεις μια καλύτερη μηχανή (όπως αυτές που αναφέρω παραπάνω, με φωτεινό σκόπευτρο, πολύ μικρότερο όγκο/βάρος, Aperture priority, κλπ), νιώθεις όπως τότε που ζήτησες ένα αμάξι να κάνεις τη δουλειά σου και σου δώσανε ένα DeLorean.

      Η αξία της δεν είναι πάνω από 15-20 ευρώ, μαζί με το φακό και σε καλή λειτουργική/εξωτερική κατάσταση.

      Οι ρώσικοι φακοί γενικά είναι καλοί για την τιμή τους: ο κλασσικός Helios 44 58mm/f2, o Mir 1V 37mm/f2.8, ο ξακουστός Jupiter-9 85mm/f2, ο φτηνός Jupiter-37AM 135mm f3.5), αλλά χαραμίζονται πάνω σε τέτοια “άγαρμπα” σώματα.

  • What is your opinion about the 35mm AF SLR cameras? Which one would you suggest? I am thinking of buying the Canon EOS 1V, but my main concern is that because it is a professional camera, its shutter will be very used. P.S. Sorry for writing English but I can’t write Greek in my smartTV with the wireless keyboard attached. You can answer me in Greek. Your answer will be really appreciated. Thank you in advance.

    • Hello Odysseas,

      I’d get the EOS 5, it was one of the best and it can be had cheap. The EOS 3 and the EOS 1v are also great, but they command much higher prices.

      For myself, I have bought a Minolta Dynax 7, since I have a big family of Minolta/Sony AF lenses. However, I prefer using my manual focus cameras. I only take the Dynax 7 along on a photoshoot if I want to shoot b/w (or maybe a slide) film, in-between the digital session.

  • Αναλογικη μηχανη δεν σημαινει απαραιτητα αρχαιολογια.
    Μποσεις να βρεις πολυ καλες μηχανες της δεκαετιας του 90, αρχες 2000 πολυ φθηνα.

    • Συμφωνώ, αναλογική μηχανή δε σημαίνει αρχαιολογία, αλλά η άποψη μου είναι πως όσο πιο απλή (και περιοριστική) είναι μια μηχανή, τόσο πιο εύκολα μαθαίνεις να συγκεντρώνεσαι στα βασικά πράγματα όπως φωτομέτρηση, εστίαση και σύνθεση. Προσωπικά, έμαθα περισσότερα πράγματα δουλεύοντας με παλιές και “δύσκολες” μηχανές παρά με τις αυτοματοποιημένες.

      Επίσης, η δεκαετία του ’90 έβγαλε καλές και (πλέον) πολύ φθηνές μηχανές μόνο σε 35mm SLR μορφή. Οι τηλεμετρικές εκείνης της εποχής κρατάνε υψηλές τιμές, όπως και οι premium compact (αλλά και οι medium format, που είναι εκτός του συγκεκριμένου άρθρου).

      Τέλος, ας μην ξεχνάμε και τους φακούς. Οι παλιότερες μηχανές συνήθως κυκλοφορούσαν με έναν “απλό” και πολύ καλό 50mm φακό, ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 και μετά το γύρισαν σε μέτριους zoom φακούς. Επίσης, αμα θες να αγοράσεις έξτρα φακούς, οι AF είναι πολύ πιο ακριβοί, ακριβώς επειδή χρησιμοποιούνται ακόμα στις σύγχρονες μοντούρες.

  • Καλησπέρα! Αναζητώ μια retro camera απο 450 ευρώ και κάτω. Έχω καταλήξει σε κάποιες μάρκες, άλλα έχω παρατηρήσει πως οι περισσότερες είναι με film και δεν έχω ιδέα τα υπέρ και τα κατά, το πως το χειρίζομαι και κυρίως αν μπορώ να περάσω τις φωτογραφίες από το film στον υπολογιστή. Μπορείτε να μου πείτε τη γνώμη σας, και σε ποια κάμερα να καταλήξω;

    • Ο πιο εύκολος τρόπος για να περάσεις τις εικόνες από το φιλμ στον υπολογιστή είναι να ζητήσεις από το εργαστήριο εμφάνισης φιλμ να σου σκανάρουν το φιλμ αμέσως μετά την εμφάνιση. Το κόστος δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό, και θα πάρεις αξιοπρεπές μέγεθος εικόνας (για χρήση στο web).

      Όσον αφορά το ποια κάμερα να πάρεις, η συζήτηση μπορεί να είναι τεράστια, και εξαρτάται από τις φωτογραφικές γνώσεις σου, την εξοικείωσή σου με τον αναλογικό εξοπλισμό, τη χρήση που θέλεις να κάνεις, κλπ…

  • Καλημέρα σου!

    Κληρονομισα μια Yashica-D και και μια EXA-1. Και οι 2 φαίνονται σε κακη κατάσταση αν και σίγουρα θα πρέπει να γίνει ένα σέρβις. Πιστεύεις πως αξίζει να πειραματιστώ με αυτές τις φιλμάτες ή δεν αξίζει τον κόπο και να πάω σε κάτι καλλίτερο;

    • Εφόσον έχεις τις μηχανές, δεν κοστίζει και τίποτα ιδιαίτερο να πειραματιστείς μαζί τους (κυρίως με τη Yashica, που είναι μια πολύ καλή περίπτωση). Η έννοια του “κάτι καλύτερο” είναι πολύ αόριστη – δεν υπάρχουν καλύτερες και χειρότερες μηχανές, υπάρχουν μηχανές με συγκεκριμένα όρια χρήσης, και χρήστες που έχουν μάθει τα όρια αυτά και ξέρουν να τις χειριστούν στις ιδανικότερες συνθήκες. 😉

  • Τι γνώμη έχεις για Leica R3? τι φακό προτείνεις ; Την βρήκα με τον 35αρι στα 800€ και με 50αρι 700€

    • Too much money, με τέτοια λεφτά παίρνεις ως και τηλεμετρική Leica (και με 150 ευρώ παίρνεις Minolta XE & φακό, που είναι σχεδόν η ίδια μηχανη – η Leica R3 σχεδιάστηκε από τη Minolta και τροποποιήθηκε από τη Leica). Για φακό, τι να σου πω, ο καθένας έχει διαφορετική οπτική. Εγώ αγαπώ 28 & 35mm ως εστιακά μήκη και μετά πάω απευθείας στα 85mm, με τον 50άρη δεν τα πήγα ποτέ καλά.

  • Καλησπέρα,
    Συγχαρητήρια για το άρθρο κατατοπιστικότατο. Θα ήθελα να σου κάνω μια ερώτηση μιας και είμαι καινούριος στο χόμπι.
    Υπάρχει κάποια διαφορά κι αν ναι ποιά? Στους φακούς της minolta 28mm και minolta rokkor 28mm?
    Επίσης ποια η γνώμη σου για την x300?
    Ευχαριστώ.

    • Αν το διάφραγμα είναι ίδιο, δεν υπάρχουν ιδιαίτερες διαφορές μεταξύ των minolta non-rokkor & rokkor.

      Η Χ-300 ήταν μια μηχανή χαμηλού κόστους, για το ευρύ κοινό. Τη δουλειά της θα την κάνει μια χαρά, αλλά προσωπικά θεωρώ πολύ ανώτερες τις X-500, X-700, XD-5, XD-7, που πλέον οι τιμές τους δεν είναι και τόσο υψηλές.

  • Καλησπέρα και ευχαριστούμε πολύ για το άρθρο.
    Θα ήθελα να μάθω να χρησιμοποιώ φιλμ αλλά είμαι τελείως άσχετη και επίσης δε θέλω στην παρούσα φάση να δώσω πολλά χρήματα για κάτι καινούριο οπότε είπα να ξεθάψω ό,τι παλιό υπήρχε στο σπίτι σε φωτογραφική και ανακάλυψα μία Canon PRIMA Junior 35mm καθώς και μία OLYMPUS Go 100 27mm όπως και μία ZENIT κάτι αλλά δε θέλω να εστιάσω σε αυτή μιας και είναι αρκετά βαριά για το σκοπό που θέλω στην παρούσα φάση και επίσης της λείπει φακός. Οπότε ήθελα να ζητήσω τη γνώμη σας πάνω στις άλλες δύο (με προτίμηση μάλλον στην 35mm) και αν μπορώ να κάνω κάτι καλό μαζί τους όπως και από πού προμηθεύεται κανείς τη σήμερον ημέρα φιλμ.

    • Υπάρχουν δεκάδες διάσημοι φωτογράφοι που έχουν δουλέψει κατά καιρούς με compact p&s (πχ στη μόδα Terry Richardson & Juergen Teller), οπότε καταλαβαίνεις ότι κάθε κάμερα μπορεί να βγάλει κάτι καλό, αρκεί να ξέρεις τι μπορεί και τι δε μπορεί να κάνει.

      Και οι δυο μηχανές που αναφέρεις είναι compact point & shoot, χωρίς χειροκίνητες ρυθμίσεις. Η Canon PRIMA Junior 35mm έχει 35mm φακό, η OLYMPUS Go 100 27mm έχει 27mm φακό (που είναι πολύ πιο ευρυγώνιος). Αυτή είναι η βασική τους διαφορά. Θα έλεγα να φορτώσεις και στις δυο ένα φιλμάκι και να παίξεις.

      Από που αγοράζουμε φιλμ; Μπορείς να δεις στον Σκιαδόπουλο (Μαυρομιχάλη 1), στον Γεραμά (Εμμ. Μπενάκη 34) και γενικά σε όλα τα φωτογραφικά αγαζιά του κέντρου.

  • Καλησπέρα και συγχαρητήρια για το άρθρο!ήταν ιδιαιτέρως κατατοπιστικό!πριν λίγες μέρες μου παραχώρησε η θεία μου μια παλιά της φωτογραφική μηχανή σε πολύ καλή κατάσταση την BRAUN NURNBERG SR2000 MD(slr). Επειδή όμως δεν είναι απο τις πρωτοκλασάτες και γνωστές μάρκες και μιας και δεν έχω ιδιαίτερες γνώσεις ακόμα για τις αναλογικές μηχανές, θα ήθελα να ρωτήσω ποια είναι η γνώμη σου για αυτή τη μηχανή μιας και εγώ είμαι λίγο στα χαμένα!

    • Είναι μια μηχανή κινέζικης κατασκευής, με μοντούρα Minolta MD. Δεν την έχω δει ποτέ από κοντά αλλά υποθέτω ότι εφόσον δεν έχει κάποιο πρόβλημα, θα σου βγάλει μια χαρά φωτογραφίες. Προτείνω να τσεκάρεις ότι δουλεύει σωστά (μπαταρία, κλπ), να φορτώσεις ένα φιλμ (καλύτερα να στο φορτώσει ένα φωτογραφείο την πρώτη φορά για να μην κάνεις κάποιο λάθος) και να βγεις να φωτογραφήσεις.

      Γενικά στη φωτογραφία, και ακόμα περισσότερο στο φιλμ, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία πόσο καλή είναι η μηχανή – σημασία έχει μόνο αν έχεις χρόνο και όρεξη να βγεις βόλτα και να φωτογραφήσεις. 🙂

  • Πολύ χρήσιμες οι πληροφορίες που δίνεις. Θα ήθελα τη γνώμη σου για την αξία του παρακάτω σετ. Canon A1 πλήρως λειτουργική με motor drive – φακός canon fd 50mm 1:1,4 – φακός canon fd 35mm 1:2,8 – φακός canon fd 135mm 1:2,8 όλα φυλαγμενα σε φωτογραφική τσάντα. Προκαταβολικά ευχαριστώ.

    • Δε νομίζω ότι το πακέτο αξίζει περισσότερα από 300-350 ευρώ. Εξαρτάται και από το αν θα απευθυνθείς στην ελληνική αγορά ή στο εξωτερικό (μέσω ebay).

  • Φίλε Θοδωρή είμαι νέος στον κόσμο της φωτογραφίας και δεν έχω ιδέα από όλα αυτά που διάβασα μόλις.. Αλλά ενδιαφέρομαι να πάρω μια φωτογραφική παλιού τύπου σαν αυτά που αναφέρεις με φιλμ που βγαίνει στην στιγμή.. Τι θα μου πρότεινες;

    • Μόνο η Fuji Instax υπάρχει πια, και θα τη βρεις στο skroutz και σχεδόν σε όλα τα μαγαζιά του κέντρου. 🙂

Submit a comment

Your email address will not be published.